Gisteren ben ik naar het Rijksmuseum Twenthe geweest. Mooi gebouw met een prachtige collectie schilderijen. Ik ging speciaal voor de tijdelijke tentoonstelling van Artemisia Gentileschi. Artemisia werd in 1593 geboren in Rome. Haar vader was de schilder Orazio Gentileschi en een vriend van Caravaggio. Orazio leerde zijn dochter schilderen wat zeer uitzonderlijk was voor die tijd. Vrouwen hadden nauwelijks toegang tot onderwijs. Een leertraject bij een meesterschilder was alleen voor jongens weggelegd. Artemisia was een uitzondering, een schilderende vrouw in een mannenwereld. Artemisia werd de beroemdste kunstenares van de 17e eeuw.
Haar leven ging niet van een leien dakje. Haar moeder overleed toen ze 12 was en op haar 17e werd ze verkracht door een vriend van haar vader. Het leven en werken in een mannenwereld viel haar zwaar. Ze worstelde met vooroordelen. In plaats van nog langer onder de vleugels van haar vader te blijven, trok ze weg naar Florence, naar Venetië, naar Londen en Napels. Ze stierf in 1654, beroemder dan haar vader.
Artemisia schilderde voor haar tijd zeer vooruitstrevend. Ze was zelfs zeker niet preuts. Ze schilderde regelmatig naakt en vaak was zij zelf het voorbeeld voor haar schilderijen. Daarnaast schuwde zij geen geweld op haar schilderijen. Onthoofdingen, moordpartijen maken onderdeel uit van haar oeuvre. Niet ongewoon in die tijd, want veel schilders deden dat, maar dat waren mannen.
Wat Artemisia extra bijzonder maakt zijn de non-verbale expressies van de vrouwen op haar schilderijen. Alles wat haar is aangedaan, alles wat zij heeft meegemaakt zie je terug. Als verwijzing en als genoegdoening. Een bijzondere vrouw dus, beschadigd, maar niet uit het lood geslagen.
Paralellen met onze tijd zijn zeker te trekken. Vrouwen worden in sommige delen van de wereld nog steeds achtergesteld en hebben te maken met mentaal en fysiek geweld. Zelfs in onze Westerse wereld komt vrouwen discriminatie nog steeds voor. Met mijn foto’s heb ik geprobeerd, op mijn manier, een ode te brengen aan Artemisia. Als kunstenares, maar ook als vrouw. Een vrouw van toen, maar ook als symbool voor de vrouwen van nu.
johannesbiertuin 